Współczesny świat technologii wymaga od nas nieustannego dostosowywania się do nowych wyzwań. W odpowiedzi na te potrzeby, Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) przygotowało projekt nowej podstawy programowej dla wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w szkołach podstawowych. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO), Mirosław Wróblewski, przedstawił swoje uwagi do tego projektu, podkreślając jego mocne strony, oraz obszary wymagające doprecyzowania.

Wzmocnienie świadomości cyfrowej od najmłodszych lat

Nowa podstawa programowa stawia na rozwijanie świadomości cyfrowej od najmłodszych lat. W porównaniu z wcześniejszymi dokumentami, opisującymi ogólnie korzystania z technologii, obecny projekt oferuje konkretne rozwiązania z zakresu higieny cyfrowej i bezpieczeństwa danych. Jego celem jest budowanie odporności cyfrowej i świadome zarządzanie prywatnością na każdym etapie edukacji. W przedszkolach szczególny nacisk kładzie on na naukę ochrony danych osobowych i wizerunku. Ma to stanowić fundament dalszej edukacji.

W klasach I–III projektodawca podkreśla znaczenie bezpieczeństwa oraz krytycznego podejścia do dostępnych w sieci treści. Celem takiego postępowania jest ochrona najmłodszych przed manipulacją i cyberzagrożeniami.

Starsze klasy szkoły podstawowej mają zdobywać umiejętności bardziej zaawansowane, np. etyczne korzystanie ze sztucznej inteligencji, wykrywanie dezinformacji oraz praktyczne stosowanie praw podstawowych.

Wybrane zagadnienia wymagające doprecyzowania

Pomimo licznych zalet, projekt nowej podstawy programowej budzi również pewne wątpliwości. Prezes UODO zwraca uwagę na kilka kluczowych kwestii, które wymagają dalszego omówienia. Należą do nich:

•      zakaz korzystania z urządzeń ekranowych w przedszkolach, który zgodnie z przepisami konstytucyjnymi, powinien zostać ustanowiony w ustawie i tylko wtedy, gdy byłby konieczny dla bezpieczeństwa publicznego lub innych istotnych celów,

•      podstawa prawna dla narzędzi – istotne jest sprecyzowanie, na jakiej podstawie prawnej oraz z jakich narzędzi sztucznej inteligencji uczniowie mieliby korzystać podczas nauki,

•      zastosowanie bezpiecznych narzędzi AI, niewykorzystujących danych osobowych uczniów i nauczycieli,

•      zagrożenia związane z technologią – projekt rozporządzenia omawia różnorodne zagrożenia wynikające z niewłaściwego używania technologii, jednak nie zawiera zamkniętego katalogu tych zjawisk,

•      konieczność uzupełnienia podstawy programowej o zagrożenia takie jak deepfake’i, coraz bardziej obecne w debacie publicznej.

Urząd Ochrony Danych Osobowych od dawna angażuje się w działania edukacyjne, mające na celu podnoszenie świadomości w zakresie ochrony danych osobowych i prawa do prywatności. Program „Twoje dane – Twoja sprawa” wspiera rozwój kompetencji cyfrowych niezbędnych do bezpiecznego funkcjonowania w świecie technologii cyfrowych. Mirosław Wróblewski podkreśla, że organy publiczne powinny współpracować w tym zakresie, przygotowując uczniów do bezpiecznego i etycznego funkcjonowania w sieci.

Żródło: https://uodo.gov.pl/pl/138/4066